पीडामा किसान

बेमौसमी झरीले बेहाल– वर्षभरीको मेहनत स्वाहा, खेतमै उम्रियो भित्र्याउन तयार पारेको धान !

प्रदेश सरकारसँग छैन किसानलाई सम्बोधन गर्ने योजना

प्रकाश आचार्य
प्रकाश आचार्य

लोकान्तर संवाददाता आचार्य लुम्बिनी प्रदेशबाट रिपोर्टिङ गर्छन् ।

बेमौसमी झरीले बेहाल– वर्षभरीको मेहनत स्वाहा, खेतमै उम्रियो भित्र्याउन तयार पारेको धान !

अन्नको भण्डारका रूपमा चिनिने लुम्बिनी प्रदेशमा तीन दिन देखिको बेमौसमी झरीले धान बालीमा ठूलो नोक्सान पुर्‍याएको छ ।


Advertisement

किसानले धान काटेर सुकाएको खेत ताल बनेका छन् । काटेर भित्र्याउन तयार भएको धान कतै बाढी पसेर बगाएको छ भने कतै पूरै डुबेको छ ।


Advertisement

लहलहाउँदो धान धेरै दिन पानीमा डुबिरहेपछि उम्रिन थालेको छ । मौसम विभागले यस वर्षको मनसुन बाहिरिएको बताएपछि किसान धान काट्न खेतमा पसेका थिए । 

कृषि, खाद्य प्रविधि तथा भूमि व्यवस्था मन्त्रालयका अनुसार प्रदेशको झण्डै ३७ हजार हेक्टरमा काटेर सुकाइएको धान कामै नलाग्ने गरी नोक्सान भएको छ ।  


Advertisement

लुम्बिनी प्रदेश कृषि निर्देशनालयका प्रमुख याम नारायण देवकोटाले ३६ हजार ४८० हेक्टर क्षेत्रफलको धान नोक्सान भएको बताए । 

‘लुम्बिनी प्रदेशमा ३ लाख १७ हजार ४१४ हेक्टर क्षेत्रफलमा धान खेती लगाइएको छ । किसानले ५५ हजार हेक्टर क्षेत्रको धान भित्र्यइसकेका थिए,’ देवकोटाले लोकान्तरसँग भने, ‘पानी र हावाहुरीले ५५ हजार हेक्टरको धान ढलाएको छ । बाँकी धान अझै काट्न बाँकी छ ।’ ढलेको धान पनि पानीमा डुबेको छ । 

लुम्बिनीमा रुपन्देही, कपिलवस्तु र बर्दियामा धान उत्पादन धेरै हुुने जिल्ला हुुन् । यिनै तीन जिल्लामा पानीले बढी क्षति पुर्‍याएको देवकोटाको भनाइ छ । प्रदेश सरकारले प्रदेशका १२ वटै जिल्लाका कृषि ज्ञान केन्द्रबाट क्षतिको तथ्यांक संकलन गरेको थियो । पानी कटान गर्न मिल्ने खेत भए काट्न किसानलाई देवकोटाले आग्रह गरे । सरकारले बीउमा किसानलाई अनुदान दिने गरी छलफल अगाडि बढाएको उनले बताए ।

असोज अन्तिम सातादेखि कार्तिकसम्म धान भित्र्याउने समय हो । रूपन्देहीको दक्षिणी क्षेत्र मर्चवार, सियारी, शुद्धोधन, सम्मरीमाई, कोटहीमाई, तिलोत्तमा, देवदह, कञ्चनलगायत क्षेत्रका धेरै किसानले खेतमा धान काटेका छन् । यी धानको पकेट क्षेत्र पनि हुन् । 

‘खेतमा धान पूरै पाकेको थियो’ देवदह वडा नम्बर १ की किसान ज्ञानु रोकाले भनिन्, ‘बाढी र वर्षाले कामै नलाग्ने बनायो । वर्षभरीको गुजारा अब कसरी गर्ने ? राज्यले किसानलाई राहत उपलब्ध गराउनुपर्छ ।’ उनले अहिलेसम्म कात्तिकमा यति ठूलो पानी परेर धान बिगारेको थाहा नभएको बताइन् ।

पाल्पाको माडी फाँटमा पनि हावाहुरी सहितको वर्षाले सबै धान लडाएको छ । खेतमा पानीका मूल फुटेका छन् । चिदिपानी, दमकडा, रामपुर, खहरे लगायत धान धेरै राम्रो हुने खेतका सबैजसो धान ढलेको त्यहाँका किसानहरूले बताए । त्यस्तै डुम्रे, दोभानलगायत क्षेत्रमा तिनाउ खोलाको बाढी पसेको तिनाउ गाउँपालिका पाल्पाका प्रवक्ता राजेश श्रेष्ठले बताए । ​

उता दाङमा पनि काटेको धान उम्रिन थालेको छ । ‘काटेको धान उम्रियो’ दाङका किसान हरिराज धितालले भने, ‘धान स्याहार्न नपाउँदै उम्रिन थाल्यो । अब के खाने होला ?’ दाङ जिल्लाका सबैजसो किसानको धान खेतमै छ ।

काटेर सुकाएको धान पानीले भिजेर उम्रिन थालेको छ । लगातार परेको पानीका कारण दाङका १० स्थानीय तहमा भित्र्याउन तयार भएको ३० प्रतिशत धान पूर्णरूपमा क्षति भएको हो । जिल्लाको दंगीशरण गाउँपालिका र राप्ती गाउँपालिकामा करिब १५० हेक्टर धान खेतमा बाढी पस्दा काटेर सुकाएको धान बगाएको कृषि ज्ञान केन्द्रका कृषि प्रसार अधिकृत रुद्रमणि पौडेलले जानकारी दिए । 

राप्ती गाउँपालिकास्थित राप्ती नदी किनारमा रहेको करीब १५० विघा खेत राप्ती नदीमा आएको बाढीले कटान गरेको छ । जिल्लामा ३९ हजार हेक्टर जमिनमा धान खेती गरिएको थियो । राज्यले क्षति अनुसारको राहत दिनुपर्ने किसानहरूको माग छ । 

बर्दियाको ठाकुरबाबा, गुलरिया, बाँकेको कोहलपुर, नेपालगञ्जलगायत धेरै क्षेत्रमा काटेको धान नष्ट भएको छ । 

पानी परिरहेको चार दिन हुँदा समेत प्रदेश सरकारले किसानको क्षतिबारे अहिलेसम्म स्पष्ट बोल्न सकेको छैन । 

लुम्बिनी प्रदेशका मुख्यमन्त्री कुलप्रसाद केसीले पानीले धानमा क्षति पुगेका किसानलाई राहत प्याकेज ल्याउने बताए । 

‘क्षतिको विवरणहरू संकलन भैरहेको छ । क्षतिको आधारमा किसानलाई राहत प्याकेज घोषणा गर्छौं,’ उनले भने, ‘बेमौसमी झरीले किसानलाई दुःख दियो ।’ 

यस वर्ष समयमै पानी परेको प्रदेशमा धान उत्पादन राम्रो भएको थियो । किसानले मल र बीउ पनि सहज रूपमा प्राप्त गरेका थिए ।

अहिले पनि लुम्बिनी प्रदेशका सबैजसो जिल्लामा पानी परिरहेको छ । वर्षा अझै केही दिन जारी रहने जल तथा मौसम विभागले जनाएको छ । 

प्रकाश आचार्य
प्रकाश आचार्य

लेखकबाट थप...

कमेन्ट गर्नुहोस्