×

X
Nic Asia
Marvel
Khukuri

उज्बेकिस्तानको समरकन्दमा शुक्रवार सम्पन्न शांघाई कोअपरेसन अर्गनाइजेसन (एससीओ) शिखरबैठकको साइडलाइनमा रुसका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन र भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीबीच भएको वार्ताको एक अंशलाई पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूले निकै बढाइचढाइ प्रस्तुत गरिरहेका छन् । 

DHARA
LAxmi BAnk

त्यस वार्तामा मोदीले पुटिनलाई ‘यो युद्ध गर्ने समय हैन’ भनेका थिए । त्यसलाई युक्रेन मात्र नभई कुनै पनि युद्धविरुद्ध भारतको शान्तिवादी अडानका रूपमा नलिइकन पश्चिमले पुटिनलाई मोदीका तर्फबाट भएको आलोचनाका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । 


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

सीएनएनमा ऋषभ प्रताप, ल्यारी रजिस्टर र हेदर चनले तयार पारेको सामग्रीमा युक्रेनमाथि रुसको आक्रमणलाई मोदीले आलोचना गरेको भनी उल्लेख गरिएको छ । अझ विगत केही हप्तामा युक्रेनले चलाएको प्रत्याक्रमण कारवाहीमा रुसको पराजय भएको बेलामा मोदीको आलोचना पुटिनका लागि ठूलो धक्का हो भनी त्यसमा लेखिएको छ । 

त्यस्तै पोलिटिको पत्रिकामा स्टुअर्ट लाउ र सइम सईदको सामग्रीमा पनि आफ्नो मित्र ठानेका मोदीबाट पुटिनले कूटनीतिक धक्का अनुभव गरेको र मोदीले पुटिनलाई खुलमखुला आलोचना गरेको उल्लेख छ । चीनका राष्ट्रपति सी चिनपिङले बिहीवार युक्रेन युद्धका विषयमा पुटिनसँग प्रश्न र चिन्ता प्रकट गरेको भोलिपल्ट मोदीले पनि युद्धको आलोचना गरेको उनीहरू लेख्छन् । 


Advertisment
Bizbazar
Saurya island

उता रोयटर्स समाचार संस्थाले युक्रेन युद्ध लगभग सात महिना पुग्न लाग्दा मोदीले पुटिनलाई सार्वजनिक मञ्चमा निर्भीक रूपमा आलोचना गरेको समाचार लेख्यो ।

पश्चिमसँगको द्वन्द्वमा रहेका पुटिनले चीन र भारत जस्ता एसियाली शक्तिहरूको साथ पाएकाले रुस विश्वबाट नएक्लिएको बताउँदै आएका छन् । तर मोदी र सीले सार्वजनिक रूपमा चिन्ता प्रकट गरेपछि पुटिनका एसियाली साझेदारहरू पनि पूर्णतः पुटिनको पक्षमा नरहेको देखिएको रोयटर्स लेख्छ ।

Vianet communication
IME BANK INNEWS
कूटनीतिक संवादमार्फत युद्ध अन्त्य हुनुपर्ने भारतले पहिलो दिनदेखि भन्दै आएको छ । तर त्यससँगै रुसमाथि कठोर आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने र उसलाई एक्ल्याउनुपर्ने अमेरिका नेतृत्वको पश्चिमको उर्दीलाई भारतले लगातार अवज्ञा गर्दै आएको छ । 

मोदीको यस भनाइबाट अबउप्रान्त भारतले रुससँगको आर्थिक कारोबार वा कूटनीतिक सम्बन्धमा पुनर्विचार गर्ला भन्ने पश्चिमको अपेक्षा हो भने त्यो निराधार ठहरिनेछ । मोदीले युद्धका विषयमा मात्र चिन्ता व्यक्त गरेका हुन्, रुससँगको सुमधुर सम्बन्ध कायम राख्ने विषयमा उनको दुईमत छैन । 

मोदीले पुटिनसँग गरेको कुराको लिखित पाठ (रीडआउट) भारतको विदेश मन्त्रालयले प्रकाशित गरेको छ । त्यसमा उनले भनेका छन्– अहिलेको युग युद्धको हैन भन्ने कुरा मलाई थाहा छ । विश्वलाई छुने चीज भनेका लोकतन्त्र, कूटनीति र संवाद हुन् भनी हामीले फोनमा पनि कैयौंपटक कुरा गरिसकेका छौं । आगामी दिनहरूमा हामी कसरी शान्तिको बाटोमा हिँड्न सक्छौं भन्ने विषयमा छलफल गर्ने अवसर अवश्य पाउनेछौं । तपाईंको दृष्टिकोण बुझ्ने मौका पनि मैले पाउनेछु ।’

यो रीडआउट पढ्दा मोदीले पुटिनलाई खुलमखुला आलोचना गरेको कुनै संकेत पाइँदैन । बरू पुटिनको दृष्टिकोण बुझ्न चाहेको मोदीले बताएर रुसका विषयमा पश्चिमले बनाएको भाष्यलाई आफूले नपत्याएको स्पष्ट सन्देश दिएका छन् । 

भारतले विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलालाई खलबल्याउने युक्रेन युद्ध थप नलम्बिए हुन्थ्यो भन्ने शान्तिवादी सदाशयता व्यक्त गरेको पुटिनलाई राम्रोसँग थाहा छ । त्यसैले जवाफमा उनले भने– युक्रेन द्वन्द्वका विषयमा तपाईंको अडानका बारेमा मलाई जानकारी छ र तपाईंको चिन्ता पनि म बुझ्छु । हामी सबै यो यथाशक्य चाँडो अन्त्य होस् भन्ने चाहन्छौं ।

यी दुई नेताहरूको यो संवादको अध्ययन गर्दा कतै पनि तिक्तताको अनुभव हुँदैन । युक्रेन युद्धमा भारतको अडान कसैबाट पनि लुकेको छैन । 

कूटनीतिक संवादमार्फत युद्ध अन्त्य हुनुपर्ने भारतले पहिलो दिनदेखि भन्दै आएको छ । तर त्यससँगै रुसमाथि कठोर आर्थिक प्रतिबन्ध लगाउनुपर्ने र उसलाई एक्ल्याउनुपर्ने अमेरिका नेतृत्वको पश्चिमको उर्दीलाई भारतले लगातार अवज्ञा गर्दै आएको छ । 

पश्चिमलाई निराश पार्ने गरी वास्तवमा भारतले सिद्धान्तनिष्ठ तटस्थताको प्रशंसनीय अडान लिँदै आएको छ । त्यो अडानका पछाडि भारतको दीर्घकालीन रणनीति रहेको छ । पंक्तिकारले भारतको यस रणनीतिका विषयमा पहिले पनि सामग्री तयार पारिसकेको छ ।

पढ्नुहोस् यो पनि:

 

 

अनि शान्तिको पक्षमा उभिएर आफूलाई विश्व राजनीतिको एक जिम्मेवार शक्तिका रूपमा प्रस्तुत गर्ने भारतको प्रयास स्वागतयोग्य छ । संसारभरिका विकासशील तथा मध्यम/सामान्य शक्ति भएका मुलुकहरूसँग सुमधुर सम्बन्ध कायम राख्नका लागि पनि भारत शान्तिको पक्षमा उभिन जरूरी छ । शान्तिको पैरवी गर्नु भारतको नरम शक्ति (सफ्ट पावर) प्रक्षेपणको उम्दा माध्यम हो भनी अमेरिकी विश्लेषक एन्ड्रु कोरीब्को तर्क गर्छन् । 

चीन, रुस, इरान तथा अन्य शक्तिहरूसँग मिलेर विश्वलाई बहुध्रुवीय बनाउने लक्ष्य भारतले लिएको छ । त्यसका लागि बहुपक्षीय संलग्नताको रणनीतिलाई भारतले अंगीकार गरिरहनेछ । त्यसैले भारत क्वाड र जी७ का साथै एससीओ र ब्रिक्समा उत्तिकै सहजताका साथ उपस्थिति जनाउँछ । 

बरू पश्चिमलाई भारतको यो नीति पाच्य भइरहेको छैन जस्तो देखिन्छ । त्यसैले गत साता ब्लूमबर्ग पत्रिकामा सुधी रञ्जन सेन र विभुदत्त प्रधानले तयार पारेको सामग्रीमा पुटिनसँग भेट गरेर मोदीले अमेरिकाको आक्रोश निम्त्याउन सक्ने उल्लेख छ । 

ब्लूमबर्गका अनुसार, रुससँग सैन्य उपकरणका लागि लगभग पूर्णतः निर्भर रहेकाले सम्बन्ध तोड्न गाह्रो हुने भनी भारतले अमेरिकालाई बताएको छ र अमेरिकाले त्यसमा विश्वास गरेको पनि छ । तर अब अमेरिका र उसका पश्चिमी साझेदारहरूमा भारतप्रतिको धैर्यता गुम्न थालेको देखिन्छ । 

उनीहरू पुटिनको कमाइ कटाउनका लागि रुसी तेलमा अधिकतम मूल्य निर्धारण लगायतका उपाय अपनाउन खोजिरहँदा भारतले रुसको सरकारी कोष भर्ने गरी कारोबार गरिरहँदा अमेरिकीहरू चिढिएका छन् । अमेरिकाले सुझाव दिएबमोजिमको मूल्य निर्धारणलाई भारतले अपनाउन मानिरहेको छैन । 

उता जर्मनीकी परराष्ट्रमन्त्री आन्नालेना बाएरबोकले आफ्ना जनताबाट विरोध हुन सक्ने भए पनि रुसविरुद्धको प्रतिबन्ध जारी राख्ने भनिरहँदा भारतका पेट्रोलियम मन्त्री हरदीप सिंह पुरीले रुससँग छुट मूल्यमा तेल किनिरहने बताएका छन् । भारतका विदेशमन्त्री एस जयशंकरले पनि भारतीय जनतालाई महंगो तेल किन्न बाध्य पार्ने स्थितिबाट मुक्ति दिनका लागि सस्तो रुसी तेल किनिरहने भनी विश्वभरिका मञ्चमा बोल्दै आएका छन् । 

पश्चिमलाई खुशी नबनाउने यस निर्णयसँगै भारतले रुसी नेतृत्वको भोस्तोक–२०२२ संयुक्त सैन्य अभ्यासमा सहभागिता जनाउँदा अमेरिकासँगै जापान पनि चिढिएको छ । शायद भारतप्रतिको असन्तुष्टिलाई व्यक्त गर्नका लागि अमेरिकाले भारतको कट्टर शत्रु पाकिस्तानलाई एफ–१६ लडाकू विमानको स्तरोन्नतिका लागि ४५ करोड डलर बराबरको प्याकेज उपलब्ध गराउने निर्णय लिएको छ ।

पश्चिमलाई खुशी नबनाउने यस निर्णयसँगै भारतले रुसी नेतृत्वको भोस्तोक–२०२२ संयुक्त सैन्य अभ्यासमा सहभागिता जनाउँदा अमेरिकासँगै जापान पनि चिढिएको छ । शायद भारतप्रतिको असन्तुष्टिलाई व्यक्त गर्नका लागि अमेरिकाले भारतको कट्टर शत्रु पाकिस्तानलाई एफ–१६ लडाकू विमानको स्तरोन्नतिका लागि ४५ करोड डलर बराबरको प्याकेज उपलब्ध गराउने निर्णय लिएको छ । अमेरिकाको त्यस निर्णयलाई भारतले विरोध गरेको छ । 

पश्चिमी प्रभुत्वलाई पूर्ण स्वीकार गरी उसकै खटनमा चल्नुपर्ने अपेक्षालाई यसरी भारतले बारम्बार लत्याइरहँदा उसविरुद्ध नकारात्मक भाष्य निर्माण हुने सम्भावना छ । भारतीय विश्लेषक एसएल कण्ठनले भारतविरुद्ध अमेरिकाले बनाउन सक्ने सम्भावित भाष्यका बारेमा चर्चा गरेका छन् । 

भारतलाई हिन्दू फासिवादी मुलुक भन्ने अनि कश्मीरमा उसले नरसंहार गरिरहेको आरोप लगाउने काम अमेरिकाले गर्न सक्छ । अमेरिकी सञ्चारमाध्यममा दलितहरूको पीडाका विषयमा असंख्य लेखहरू आउन सक्छन् । जम्मा दुई महिनामा अमेरिकाको प्रोपागान्डा मशिनले भारतलाई खलनायक बनाइदिन सक्छ । 

यससँगै विश्लेषक कोरीब्कोका अनुसार, चीनको रणनीतिक जोखिमका बारेमा बारम्बार बताइरहेर भारतलाई तर्साउने कोशिश पनि अमेरिकाले गर्न सक्छ । यस्तो स्थितिलाई आकलन गरेको भएर नै भारतले गलवान हिंसापछि पनि चीनसँगको आर्थिक सम्बन्ध कायम राखिरहेको हो र चीनलाई चिढ्याउने कुनै पनि कदम नचालिरहेको हो । 

भारतको यो सिद्धान्तनिष्ठ अडान नै मोदी–पुटिन वार्तामा झल्किएको हो । युक्रेनविरुद्ध रुसले चलाएको विशेष सैन्य कारवाहीलाई भारतको समर्थन छैन तर त्यसैको बहानामा भारतले रुससँगको सम्बन्ध तोड्दैन । 

यस अडानलाई मन नपराएको अमेरिकाले भारतलाई पूर्ण रूपमा आफ्नो पक्षमा लाग्नका लागि दबाब दिएमा भारत कत्तिको दह्रो गरी उभिन सक्ला, भविष्यले देखाउनेछ ।

Maruti inside
TATA Below
NLIC
ncc inside
असोज ७, २०७९

केही विश्लेषकहरूले युक्रेनका विषयमा बेइजिङले मस्कोसँग सम्बन्ध तोड्न खोजेको दाबी गरिरहेका छन् ।  गत जुन महिनामा चीन सरकारले रुससँगको उत्तरपूर्वी सीमामा सैन्य अभ्यास गरेको थियो । त्यतिखेर मस्को युक्रेनमा च...

असोज ७, २०७९

लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (लोसपा) नेपाल र नेकपा एमालेबीच गठबन्धनका लागि दुई साताअघि प्रयास भएपनि त्यसमा खासै प्रगति हुन सकेको छैन । गठबन्धनका लागि एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओली र लोसपा अध्यक्ष महन्थ ठाकुरबी...

असोज ११, २०७९

आगामी चुनावको टिकट बाँडफाँटको विषयलाई लिएर सत्ताको नेतृत्व गरिरहेको दल नेपाली कांग्रेसमा कलह शुरू भएको छ ।  कांग्रेसको संस्थापन समूहले हेपाहा प्रवृत्ति देखाएको भन्दै संस्थापन इतरपक्ष आन्दोलनमै उत्रिएको...

असोज ५, २०७९

संघीय संसद्का दुवै सदनबाट पारित भई शीतलनिवास पुगेको नागरिकता विधेयक राष्ट्रपतिले प्रमाणीकरण नगरेपछि मुलुकमा अर्को संवैधानिक संकट शुरू भएको छ । प्रतिनिधिसभाका सभामुखले प्रमाणित गरी पठाएको विधेयक मंगलवार...

असोज ६, २०७९

अमेरिकाका राष्ट्रपति जो बाइडनले पुनः एकपटक ताइवानमाथि चीनको आक्रमण भएमा अमेरिकाले ताइवानको प्रतिरक्षाका लागि अमेरिकी सैनिक पठाउने बयान दिएका छन् ।  सीबीएस टीभीसँगको अन्तर्वार्तामा आइतवार (१८ सेप्टेम्ब...

भदौ ३१, २०७९

उतारचढाव व्यहोरेको नेपालको सातौं संसद् (प्रतिनिधिसभा २०७४/२०७९)ले आफ्नो कार्यकाल पूरा गरेको छ ।  कार्यकालबारे स्पष्ट व्यवस्था नभएकाले नयाँ चुनावका लागि समानुपातिक तर्फको बन्दसूची पेश गर्ने अघिल्लो दिन अर्...

कता हरायो दशैं ?

कता हरायो दशैं ?

असोज १८, २०७९

दशैं नेपाली समाजको पोयो हो । दशैंलाई धार्मिक, आर्थिक र अरू धेरै आयामबाट हेरिए पनि यसको सामाजिक–सांस्कृतिक आयाम चाहिँ फराकिलो छ । सामाजिक सहभाव, सम्बन्ध सौहार्द्धताका कारण दशैं नेपालीको जीवनसंस्कृति ब...

नेताका कन्सिरी तताएका र हेडलाइन बनेका ती जोसिला प्रश्न

नेताका कन्सिरी तताएका र हेडलाइन बनेका ती जोसिला प्रश्न

असोज १८, २०७९

सूर्यबहादुर थापा प्रधानमन्त्री थिए । राप्रपा विभाजन गरेर बनेको जनशक्ति पार्टीको कार्यालय कमलपोखरीमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरिएको थियो । ठ्याक्कै मिति यकिन नभएपनि २०६१ सालको शुरूतिर हुनुपर्छ । म भर्खर पत्रकारिताम...

मासु खाने पर्व मात्रै हो र दशैं ?

मासु खाने पर्व मात्रै हो र दशैं ?

असोज १५, २०७९

गाउँको दशैं र शहरको दशैं एउटै भए पनि मनाउने ढंग अलग–अलग छ । शहरमा दशैंमा न पिङ हुन्छ, न आत्मियता । गाउँमा परदेशबाट फर्कनेको लर्को, बोका, खसी र च्यांग्राको आवाज, धानका बाला लहलह झुलेका शितल हावा चले...

ad
x