भारतको आंध्र प्रदेशको अनन्तपुर जिल्लामा ६ पुस्ताको एउटा ठूलो संयुक्त परिवार सँगै बसोबास गर्दै आएको छ। यो परिवारको एक दिनको खानाका लागि मात्रै ५० किलो चामलको बोरा आवश्यक पर्छ। त्यसैगरी, आइतबार मांसाहारी भोजनका लागि एउटा पाठो नै चाहिन्छ भने बेलुकाको खाजाको रूपमा पकौडा बनाउनुपर्‍यो भने १५ किलो बेसनको आवश्यकता पर्दछ, किनकि यो परिवारमा कुल ८३ जना सदस्य छन्।

कुर्लापल्ली कल्याणदुर्गबाट सात किलोमिटरको दूरीमा अवस्थित छ। गाउँमा ४०० घर र २,००० को आबादी छ। गाउँमा प्रवेश गर्नेबित्तिकै दाहिनेतर्फ मोडिएपछि सडकको दुवैतर्फ आमने-सामने दुईवटा ठूला घरहरू देखिन्छन्। एउटै संयुक्त परिवार यी दुवै घरमा बस्छ।

सडकको एक किनारमा बनेको दुई तले भवनमा प्रवेश गर्दा सबैभन्दा पहिले भान्साघर देखिन्छ र त्यसको पछाडि दुई तले गोरूगाडाको शेड रहेको छ। त्यसको ठीक अगाडि अर्को तीन तले घर छ र त्यही सडकमा अगाडि जाँदा एउटा ठूलो खाली प्लट भएको अर्को घर पनि छ, जहाँ ट्र्याक्टर र बसहरू पार्क गरिएका छन्। हाल यी तीनवटा घरहरू पर्याप्त नभएका कारण परिवारले चौथो घरसमेत निर्माण गरिरहेको छ।

यति ठूलो परिवारको मुख्य आम्दानीको स्रोत कृषि हो। घरका सबै सदस्यहरू मिलेर बाली लगाउँछन् र यसका साथै दुहुना गाई तथा भेडाहरू पनि पाल्ने गर्छन्।

यो परिवारका मुखियाहरू हनुमंथा रायडू र मुत्यालप्पा हुन्। दूध दुहुनेदेखि लिएर खेतीकिसानी र व्यापारसम्मका प्रत्येक कुराको निर्णय उनीहरू नै गर्छन्। परिवारका मुखिया हनुमंथा रायडू भन्छन् कि यति ठूलो परिवारका प्रत्येक सदस्यका लागि जीविकोपार्जनको साधन जुटाउनु उनको जिम्मेवारी हो। उनी भन्छन्, 'मेरा बुवा र बाजेको देहान्त भएदेखि नै परिवारको भार ममाथि आएको छ। त्यसबेलादेखि म एक्लैले यो परिवारको हेरचाह गर्दै आएको छु। हामी बच्चाहरूलाई पढाउँछौं र बाँकीलाई खेतीपातीको काम जिम्मा लगाउँछौं।'

उनले थपे, 'हामी एक-अर्काको सहारा बनेर जीवन बिताइरहेका छौं। अहिलेसम्म हाम्रोबीच कुनै समस्या वा मतभेद भएको छैन। हामी सबैले मिलेर कडा मेहनत गरेका छौँ।' अर्का मुखिया मुत्यालप्पाले पनि आफ्ना बाजे-बराजुका पालादेखि नै यसरी नै सँगै बस्दै आएको र भविष्यमा पनि सँगै बस्ने प्रयास गर्ने बताए। उनले भने, 'सुरुमा हामीले धेरै गरिबी भोग्यौं। ओढ्ने ओछ्याउने कम्बलसम्म थिएन, खानका लागि एक छाक मात्रै पाइन्थ्यो। त्यो अवस्थाबाट उठेर आज हामी यो स्थानमा आइपुगेका छौं। यो सबै हामी सँगै भएकोले सम्भव भएको हो।'

परिवारले अहिले बनाएको नयाँ घरमा २० करोड भारु खर्च भएको छ। मुत्यालप्पाका अनुसार एक्लै बसेको भए यो कुरा कहिल्यै सम्भव हुने थिएन। उनका बुवाको नाममा ६० बिघा जमीन थियो र बुवाको निधनपछि सबैले मिलेर थप ७५ बिघा जमीन किनेका हुन्।

परिवारको व्यवस्थापनको जिम्मेवारी सम्हाल्ने महेशले बताएअनुसार परिवारका ठूलाबढाहरू बिहान चिया पिउँदै कसले के काम गर्ने भन्ने निर्णय गर्छन्।

परिवारको पहिलो पुस्ताका मुखिया बाजे चिम्मला नागप्पाका दुई पत्नी थिए। पहिलो पत्नीकी छोरीको विवाह येल्लप्पासँग गरिएको थियो भने दोस्रो पत्नीबाट दुई छोरा र दुई छोरी जन्मिएका थिए। येल्लप्पा र नागप्पाको निधन भएपछि उनीहरूका उत्तराधिकारी हनुमंथा रायडू र मुत्यालप्पाले घरको ठूलो जिम्मेवारी सम्हाल्दै आएका छन्। मुत्यालप्पा हुलाकी (डाकिया) को रूपमा काम गर्छन् भने अन्य सदस्यहरू खेती, गोठको सरसफाइ, गाईको दुध दुहुने र भेडा हेर्ने काम गर्छन्। घरका महिलाहरू खाना पकाउने काम सम्हाल्छन् भने सबै बालबालिका बिहानै स्कुल जान्छन्।

विवादबाट बच्न परिवारले घरमै सबैको सामूहिक विवाहसमेत गराउने गरेको छ। हनुमंथा रायडूले आफ्ना छोराहरू र सालाका छोराहरूको विवाह एकै दिन ९ वटा धार्मिक स्थलमा लगेर गराएको बताए, ताकि कसैप्रतिको पक्षपातको गुनासो नहोस्।

८३ जनाको यो परिवारका लागि खाना पकाउने सम्पूर्ण काम एउटै भान्सामा र त्यो पनि काठको चुलोमै गरिन्छ। यहाँ छ पुस्तादेखि खाना पकाउने परम्परागत तरिका अपनाइँदै आएको छ।

महेश भन्छन्, 'हाम्रो यहाँ ८३ जनाका लागि एउटै भाँडा हुन्छ। हामी आज पनि काठको चुलो प्रयोग गर्छौं र ग्यास वा मेसिनको प्रयोग गरेका छैनौं। सबैले एकै किसिमको खाना खान्छौं।'

खानाको प्रबन्ध मिलाउने राजेश्वरीका अनुसार दिनभरमा ठूलो परिमाणमा खाद्यान्न प्रयोग हुन्छ। परिवारका लागि दैनिक ५० किलो चामल, तीन किलो दाल आवश्यक पर्छ। परिवारका केही सदस्यलाई मधुमेह भएका कारण उनीहरूको लागि छुट्टै रोटी पनि बनाइन्छ।

महेश र राजेश्वरीले जानकारी दिएअनुसार चाडपर्व वा मेलाको बेला दुईवटा भेडा र २० किलो चिकेन पकाइन्छ भने सामान्यतया प्रत्येक आइतबारको दिन एउटा भेडा र १० किलो कुखुराको मासु (चिकेन) पकाइन्छ।

परिवारमा सबैले घरमा कन्नड भाषा बोल्छन्। परिवारका कोही पनि सरकारी वा निजी जागीर खाँदैनन्। उनीहरूको १२६ बिघा जमीन छ जसमा उनीहरू खुरसानी,भेन्टा, टमाटर, खरबुजा, मेवा र बदाम खेती गर्छन्। उनीहरू बिचौलिया बिना आफ्नै गाडीमार्फत चेन्नई र दिल्लीसम्म आफ्ना उत्पादनहरू पठाउँछन्।

घरका बालबालिकालाई सरकारी स्कुल र कलेजहरूमा पढाइएको छ। ३२ जना बालबालिका अहिले अध्ययनरत छन् भने साना बालबालिका आँगनबाडी जान्छन्। ठूला अध्ययन पूरा गरेर परिवारकै खेती र कृषि कर्ममा जोडिएका छन्।

यो संयुक्त परिवारमा ६ जना सासू र १४ जना बुहारीहरू छन्। परिवारकी जेठी महिला अनुराधा बताउँछिन् कि उनीहरू सबै मिलेर बस्छन् र कसैबीच कुनै मनमुटाव हुँदैन। यदि सानोतिनो विवाद भइहाले पनि त्यो छिट्टै समाधान हुन्छ। आज गाउँका मानिसहरू ८३ जनाको यो संयुक्त परिवार मिलेर बसेको देखेर गर्व गर्छन्। बीबीसी हिन्दी