×

X
Nic Asia
Marvel

वायुसेवा सुधारको प्रश्न

वायुसेवा कम्पनीहरू मसँग चिढिएका छन्, नियम नमान्नेविरुद्ध अझै कठोर हुन्छु– प्रदीप अधिकारी [अन्तर्वार्ता]

काठमाडाैं | भदौ २३, २०७९

NTC
Premier Steels
British college
TVS INSIDE

नेपालको हवाई क्षेत्रको नियामक निकाय नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान) का महानिर्देशक हुन्, ई. प्रदीप अधिकारी ।

DHARA
LAxmi BAnk

माघ २० गतेबाट उड्डयन प्राधिकरणको नेतृत्व सम्हालेपछि समग्र हवाई उड्डयन क्षेत्रकै सुधारका लागि काम गरिरहेका अधिकारीसँग उनले पछिल्लो समय गरेका काम, उड्डयन क्षेत्रको अवस्थासहितका समसामयिक विषयमा लोकान्तरले कुराकानी गरेको छ । प्रस्तुत छ, कुराकानीको सम्पादित अंश :


Advertisment
NMB BANK
RMC TANSEN
NIC ISLAND BOX

महानिर्देशक भएपछिको पहिलो प्रभावकारी निर्णय नै बक्यौता नतिर्ने वायुसेवालाई कारवाही गर्ने थियो । त्यसपछि केही वायुसेवाले बक्यौता बुझाए पनि । नबुझाउने माथिको कारवाही चाहिँ कहाँ पुग्यो ?

– बक्यौता नतिर्ने वायुसेवा कम्पनीमा राष्ट्रिय (आन्तरिक) र अन्तर्राष्ट्रिय दुवै प्रकारका वायुसेवा छन् । आन्तरिकमा बक्यौता बाँकी राखेका र सञ्चालनमै नरहेका वायुसेवाका सञ्चालकलाई पत्राचार गरेरै तोकिएको समयमा नतिरे कारवाही गर्ने भनेका थियौं । सोही अनुसारको पत्राचारपछि केही वायुसेवाबाट ६० लाख रुपैयाँ असुल भएको छ । 


Advertisment
Bizbazar
Saurya island

सञ्चालनमा नरहेका ३ वटा वायुसेवामध्ये प्राधिकरणको ताकेतापछि २ वटाले बैंक ग्यारेन्टी लिएर आउने आश्वासन दिएका छन् । एउटा भने सम्पर्कमै आएको छैन । सम्पर्कमा नआएको वायुसेवा कम्पनीका सञ्चालकको बैंक खाता र सम्पत्ति रोक्का भएको छ । राहदानी रोक्काको प्रक्रिया समेत अगाडि बढेको छ । यो प्रक्रियापछि सम्बन्धित वायुसेवाका सञ्चालकले नेपालभित्र कारोबार गर्न नपाउने भएको हुँदा अवश्य पनि सम्पर्कमा आउँछन् । अन्तर्राष्ट्रिय उडानका र बक्यौता बाँकी राखेका वायुसेवाबाट पनि तिराउने विषयमा सम्बन्धित निकायबाट आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढेको छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने एयर एसिया एक्स र फ्लाई दुबईले फेरि नेपाल उडान गर्न चासो देखाएका छन् । यी दुवै वायुसेवालाई पुरानो बक्यौता नतिरी एजेन्सीसँग मिलेर क्यानले अनुमति दिन लागेको भन्ने आरोप लागेको छ नि ?

Vianet communication
IME BANK INNEWS

– राम्रो प्रश्न गर्नुभयो । एयर एसिया एक्स नेपालबाट फिर्ता गएको ३ वर्ष भइसकेको छ । यो समयसम्म बक्यौता उठेको छैन । पैसा उठाउन पहिले उसलाई नेपालमा उडान गर्न आउ भनेरै बोलाउनुपर्‍यो । अहिलेको हकमा कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय वायुसेवाले नेपालमा उडान अनुमति लिँदा नेपालमै आधिकारिक जनरल सेल्स एजेन्ट्स (जीएसए) राख्नुपर्छ । पहिले आधिकारिक रूपमा जीएसए नभएको वायुसेवाबाट बढी समस्या आएको थियो ।

अहिले जीएसए लिँदा ३० लाख रुपैयाँभन्दा बढी रकम धरौटीको रूपमा राख्नुपर्छ । ३ पुस्ते विवरण चाहिन्छ भने १ महिनामा गर्ने अनुमानित कारोबार धरौटीका रूपमा राख्नुपर्छ । यसका साथै यसअघिको बक्यौता पनि तिर्नुपर्छ । त्यसका लागि त्यो वायुसेवालाई आउन त दिनुपर्छ । बक्यौता उठाउन पनि उसलाई नेपालमा उडान गर्न बोलाउनैपर्छ । त्यसैको लागि प्रक्रिया अगाडि बढाइएको हो ।

आन्तरिक वायुसेवालाई काठमाडौं विमानस्थलबाट रात्रि बिसानका लागि बाहिर पठाउने निर्णय त भयो तर निर्णय कार्यान्वयन गर्न निकै पापड बेल्नुपर्‍यो । निर्णय व्यावहारिक नभएको कि वायुसेवाले नटेरेको ?

– तपाईंले ठीक प्रश्न गर्नुभयो । अहिलेसम्म क्यानलाई नटेरेको भन्नुपर्छ । विराटनगर वा नेपालगञ्जमा रात्रि बिसान गरेर जहाज उडाउँछु भनेर अनुमति लिइसकेपछि कहाँ बेस हो त्यहाँ जानुपर्छ । अनुमति लिएको ठाउँमा नजाने र काठमाडौंमै आइरहन्छ भने कमजोरी क्यानकै भयो । यस्तो कमजोरीको भारी यतिसम्म बोकियो कि आन्तरिक उडानमा १७ वटा जहाज मात्रै पार्किङ गर्न सक्ने अवस्थामा ५१ वटासम्म जहाज राखेर बसिएको थियो । अस्तव्यस्त रूपमा रत्नपार्कमा गाडी राखिएजस्तो गरेर विमानस्थलमा जहाज राख्न पाइँदैन । त्यसैलाई सहजीकरण गरिएको हो । 

अहिले तोकिएको ठाउँमा गएपछि काठमाडौं विमानस्थलमा चाप कम भएको महशुस भएको छ त ?

– पक्कै पनि चाप कम भएको छ । विमानस्थल व्यवस्थित भएको छ । अहिले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा पहिलेजस्तो २५ मिनेटको उडानलाई ५० मिनेट पर्खनुपर्ने अवस्था छैन । अन्तर्राष्ट्रिय उडानका जहाज १–३ घण्टासम्म होल्ड भयो भन्ने सुनिन्थ्यो, अहिले त्यो समस्या छैन । पहिले मान्छेले जहाज कुर्थ्यो, अहिले जहाजले मान्छे कुरिरहेको छ । अनि के यो व्यवस्थापनको सफलता हैन ? मौसम र अन्य प्राविधिक विषयबाहेक सामान्य अवस्थामा जहाज डिले हुँदैन । अहिले कुनै जहाज होल्ड हुँदैन । बढी चाप हुने समयमा उडान नै गर्न नसकिने गरी काटिने टिकटले २ घण्टा अगाडि उड्नुपर्ने यात्रु २ घण्टा पछाडि पुग्ने अवस्था अहिले छैन र अब त्यो अवस्था आउँदैन ।

थोरै व्यवस्थापन मिलाउँदा पनि काठमाडौंबाट हुने उडान सहज हुने देखियो भन्ने हो ?

– एउटा व्यवस्थापन मिलाए, अर्को क्यान क्यानजस्तो भयो । हिजोका दिनमा क्यानलाई टेर्दैनथे जहाज कम्पनीले । क्यानले नै नियमनमा कडाइ गरेपछि आज जहाँ उडान गर्न अनुमति लिएका थिए, त्यहीँ गएका छन् । अहिले एयर कनेक्टिभिटीमा विश्वसनीयता बढेको छ । 

तपाईं आएको छोटो समयमा नै महत्त्वपूर्ण निर्णय गरेको भनिए पनि जेठ १५ गते गरेको इनरुटको मौसम पूर्ण खुला नभएसम्म उडान अनुमति नदिने निर्णयलाई अदूरदर्शी भनेर आलोचना भयो नि ! किन ?

– प्राधिकरणको एउटा पनि निर्णय त्यस्तो निर्णय छैन, जुन वायुसेवा कम्पनीले मानेका छैनन् । नेपालमा वायुसेवा अधिकांश दुर्घटना मौसमको खराबीले पहाडमा गएर ठोक्किएर नै भएको छ । बादलभित्र जहाज छिर्नै पाइँदैन । अनि मौसम सफा नभई जहाज उडाउन पाइँदैन भनेर निर्णय गर्नु कहीँ नबुझेर गरेको र गलत भन्ने हुन्छ ? मौसमको ग्यारेन्टी नभइकन उडान गर्दा पाइलटले गरेको गल्तीको भागिदार उड्डयन प्राधिकरण र सिंगो देश हुनु परिरहेको छ । त्यो नहुने र उडान सुरक्षामा सुधार होस् भन्ने प्रयास गरिएको हो ।

नेपालगञ्ज र सुर्खेतबाट दुर्गम क्षेत्रमा उडान गर्ने वायुसेवाले पनि काठमाडौंबाटै अनुमति लिनुपर्छ भन्ने व्यवस्था गरिनु त अव्यावहारिक भयो नि ?

– यसमा एउटा उदाहरण जोडेर शुरू गर्न चाहन्छु – एउटा बच्चा छिमेकीको आँगनमा गएर नाचिरहन्थ्यो । बच्चा वयस्क भएपछि छिमेकीले घर बनायो ।

अब म नाच्ने आँगनमा घर बनाउँछस् भनेर सोध्नुको कुनै अर्थ रहन्छ ? जहाज कम्पनीहरूले पनि पहिलेदेखि गरिरहेको काम नियमसंगत नभए पनि निरन्तर भइरहनुपर्छ भनेर गर्ने गलत तर्क जस्तो मात्रै हो । नेपालगञ्जबाट विभिन्न कर्णाली र सुदूरपश्चिमका गन्तव्यमा पछिल्लो १ वर्षमा १ हजार ४०० वटा उडान भएको छ । ती गन्तव्यमा जम्मा २०० वटा सेड्युल उडान र १ हजार २०० वटा चार्टर्ड उडान भएको छ ।

शेड्युलको तुलनामा चार्टर्ड उडान धेरै गरेर जनतालाई महंगीमा पारेको देखियो । यस्तो उडान त्यहाँका जनताको हितमा भएन भनेर हामीले आमजनताको हितमा काम गर्नुपर्छ भनेको हौं । नियमित उडान चार्टर्डभन्दा बढी हुनुपर्छ । अन्यथा जनताको सुविधा र सेफ्टी लागि चार्टर्ड फ्लाइटको आवश्यकता हो भने यसको औचित्य पुष्टि गर्दै सम्बन्धित विमानस्थलले उडान अनुमति माथिल्लो तहबाट लिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको मात्रै हो ।

प्राधिकरणको नेतृत्वमा आउँदा लगानी गरेर मात्रै आइपुगेका हुन्छन् भन्ने गरिन्छ । यहाँ आएपछि कानूनी छिद्र खोजेरै प्राधिकरणकै नेतृत्व आफूले गरेको लगानी उठाउन लाग्छन् भन्ने आरोप छ नि ?

– एयरलाइन्स क्षेत्रको नियामक निकाय हो उड्डयन प्राधिकरण । यदि तपाईंले सोधेजस्तै हुन्थ्यो भने त लाभका लागि काठमाडौंमा यसअघि पुगेका रात्रि बिसान गर्ने वायुसेवाको संख्या ५१ वटा मात्रै होइन, ६० वटा भइसकेका हुन्थे । त्यसबाट लाभ लिन सकिन्थ्यो होला ।

काठमाडौंबाट उल्टै बाहिर पठाउने निर्णय वायुसेवाको पक्षमा त पक्कै थिएन होला । यसले वायुसेवा कम्पनी उल्टै मसँग चिढिएका छन् । मैले त कानूनी छिद्र खोजेको होइन, टाल्ने काम गरेको हो । म कमाउन आएको भए वायुसेवा कम्पनी खुशी नहुने र नरुचाउनेलाई पनि किन प्राधिकरणले गरेको निर्णय मान्न बाध्य बनाउने गर्थे होला र ?

आन्तरिक वायुसेवा जस्तै हेलिकोप्टरलाई पनि बिसान काठमाडौं बाहिर राखेर त्रिभुवन विमानस्थलमा चाप कम गराउने भन्ने विषय चाहिँ कहाँ पुथ्यो ?

– हेलिकोप्टरलाई पनि काठमाडौंबाट बाहिर सार्ने निर्णय भएको छ । प्राधिकरणले हेलिकोप्टरलाई काठमाडौंबाट बाहिर हटाउने र भक्तपुरको नलिन्चोकमा लैजाँदैछ । त्यहाँ हेलिप्याड बनिरहेकाले अबको ५–७ महिनापछि व्यावसायिक उडान सबै त्यहीँबाट हुन्छ ।

काठमाडौं विमानस्थलमा भीआईपी, बिरामी र आकस्मिक उद्धारका लागि मात्रै हेलिकोप्टरको उडान हुन्छ । योसँगै लुक्लाको उडान रामेछापबाट गर्ने र काठमाडौं विमानस्थलको चापलाई थप सहजीकरण गरिने छ ।

काठमाडौं विमानस्थल यतिधेरै व्यवस्थित हुन्थ्यो भने भैरहवा र पोखरा विमानस्थल आर्थिक रूपमा सम्भव छैन भन्ने जान्दाजान्दै एकैपटक निर्माणमा हतार किन गरेको ?

– यसलाई माइक्रो लेभलबाटै हेर्नुपर्छ । नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यात्रुको चाप बर्सेनि १० लाखका दरले बढिरहेको छ । कोभिड नभएको भए काठमाडौं विमानस्थल २०२२ मै स्याचुरेटेड हुन्थ्यो । त्यसपछि थपिएका यात्रु कहाँ लैजाने ? विमानस्थलको योजना भनेको तत्काल पूरा नहुने र शुरू हुनासाथ चलिहाल्छ भन्ने पनि होइन । ५० औं वर्षका लागि योजना बनाएर जानुपर्छ । अहिले यात्रुको संख्या बढ्दै गएकाले त्यसको लाभ लिन अर्को विमानस्थल चाहिएको हो । बिजनेस भनेको आजको भोलि नै हुने होइन, धैर्य गर्नुपर्छ ।

पोखरा विमानस्थलको निर्माण सकियो भन्ने छ तर यसको मुख्य चुनौती रुट व्यवस्थापन र डाँडा काट्नुमै छ । यसले त तयारी नगरी विमानस्थल चलाउने निर्णय गर्न हतार गरेको देखियो त ?

– चाँडो चलाउने भन्दा त के बिग्रियो र ? छिटो चलाउन खोज्नु त राम्रो हो नि ! ढिलो चलाउने भन्नुभन्दा छिटोकै लागि कोशिश गर्न दिनुपर्छ । सकिएन भने कारणसहित सकिएन भनौंला नि !

मुआब्जासहित राज्यको ४० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी खर्च भएको भैरहवा विमानस्थल शुरू भएको ४ महिनासम्म पनि जहाज आउनै रुचाएका छैनन् । अर्को ३० अर्ब रुपैयाँ खर्किसकेको पोखरा विमानस्थल पनि तत्काल आर्थिक लाभ गर्ने अवस्था छैन । यही २ विमानस्थलको ऋणले प्राधिकरण नै डुब्ने त हुँदैन ?

– प्राधिकरण राज्यकै एउटा निकाय हो । यसले गरेको काम हेर्नुपर्छ । दुर्गम क्षेत्रमा बनाएको विमानस्थल पूर्वाधार चलाउन गरेको प्रयासलाई हेर्नुपर्छ । अहिले उड्डयन प्राधिकरणको आर्थिक अवस्था नराम्रो छैन । यसले पोखरा र भैरहवाको ऋण तिर्न सक्छ । नयाँ विमानस्थल सञ्चालनमा आएको ६ महिनामा नै नाफामा जान्छ भन्ने पनि होइन । विमानस्थलको भविष्य छ, बिस्तारै चल्छ भनेर बुझ्नुपर्छ । 

मनाङसहितका धेरै विमानस्थलमा कालोपत्रे धावनमार्ग सहितका पूर्वाधार तयार छन् तर त्यहाँ जहाज नै जाँदैनन् । यसले आवश्यकता एकातिर लगानी अर्कोतिर खन्याएको जस्तो देखियो नि ?

– विमानस्थल बनाउने काम प्राधिकरणको हो । सेवा सञ्चालन गर्ने काम त राज्यले गर्नुपर्छ । वायुसेवा कम्पनीले जहाज चलाउनुपर्छ । दुर्गम क्षेत्रमा जहाज चलाउन राज्यले सहुलियत दिनुपर्छ । ठूलो छाति बनाएर सहुलियत दिनुपर्छ । उड्डयन प्राधिकरणको कामै हवाई पूर्वाधार बनाउने हो । हामीलाई विमानस्थल किन बनाएको ? बाटो किन नबनाएको भनेर सोध्नु कुनै सान्दर्भिक हुँदैन ।

हेर्नुहोस्, भिडियो :

फोटो/भिडियो : विश्वास खनाल/लोकान्तर

Maruti inside
TATA Below
NLIC
ncc inside
साउन १२, २०७९

सत्तारूढ पाँचदलीय गठबन्धनभित्रका वामपन्थी झुकाव राख्ने दलहरू मिलेर समाजवादी केन्द्र वा मोर्चाको रूपमा उप–गठबन्धन बनाउनेबारे नेताहरूबीच घनिभूत छलफल चलिरहेको छ ।  त्यसमा पनि नेकपा माओवादी केन्द्रका...

असोज १, २०७९

नेपालको रुकुममा जन्मिएर २ वर्षको उमेरमै देश छाडेका धिरज मगरको बाल्यकाल यूकेमा बित्यो । परिवारसँगै उनी त्यही बढे, त्यही पढे । त्यो बाल्यकालीन समयमा उनको सपना थियो फूटबल खेलाडी बन्ने ।  तर धिरज यतिबेल...

भदौ ४, २०७९

शुक्रवारदेखि प्रदर्शनमा आएको चलचित्र ‘कृष्ण लीला’की अभिनेत्री हुन् श्रद्धा क्षेत्री । भारतमा जन्मिएकी, भारतमै हुर्किएकी र पढेकी श्रद्धा अडिसनमार्फत नेपाली चलचित्र उद्योगमा भित्रिएकी हुन् । प्रदर्शनका हिसा...

भदौ २९, २०७९

मंसिर ४ गते हुने प्रतिनिधिसभा र प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनका लागि ‘सेलिब्रेटी’ समेत चुनावी मैदानमा उत्रिसकेका छन् । उम्मेदवार बनेकामध्ये केही स्वतन्त्र छन् भने केही दलको झण्डा लिएर मैदानमा गएका छन् । ...

भदौ २८, २०७९

सर्वोच्च अदालतबाट भर्खरै अवकासप्राप्त न्यायाधीश तेजबहादुर केसीलाई निलम्बित प्रधानन्यायाधीश चोलेन्द्र शमशेरनिकट भनेर चिन्ने गरिन्छ । चोलेन्द्रमात्र नभई सर्वोच्चमा रहँदा अरु प्रधानन्यायाधीशसँग पनि उनले उत्तिकै निकट रहेर ...

भदौ २१, २०७९

सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धान विभागले सिभिल सहकारी प्रकरणको अनुसन्धान गरी त्यसका सञ्चालकविरुद्ध हालै मुद्दा दायर गरेको छ । उक्त सहकारीका सञ्चालक इच्छाराज तामाङ, उनकी पत्नी, छोरीहरू तथा आफन्त गरी ५ जनाविरुद्ध झण्ड...

साख बचाउन चुकेकी राष्ट्रपति !

साख बचाउन चुकेकी राष्ट्रपति !

असोज ६, २०७९

नेपालमा फेरि एकपटक संविधानमाथि निर्मम हमला भएको छ । हुन त यो दुईपटक सम्म संसद् विघटन गर्न खोज्दा सफल नभएको घटनाको क्रमिक शृंखला नै हो । शान्ति प्रक्रिया अझै टुंगोमा पुर्‍याउन नसकेको नकारात्मक अवस्थालाई ...

अछाम पहिरोले पुरेका 'मूल्यहीन' आँसुहरू र  हामीले सिक्न नसकेको पाठ

अछाम पहिरोले पुरेका 'मूल्यहीन' आँसुहरू र हामीले सिक्न नसकेको पाठ

असोज ३, २०७९

संसारमा आँसुको मूल्य कति हुन्छ, यसको स्पष्ट जवाफ कसैसँग छैन । विश्व फूटबलका चम्किला तारा लियोनल मेस्सीको एक थोपा आँसुको मूल्य भने १० लाख डलर हो । शायद यो नै ठोस रूपमा आँसुको पहिलो महंगो मूल्य होला । आफ्नो...

घोषणाको ७ वर्षसम्म कार्यान्वयनकै चरणमा संविधान !

घोषणाको ७ वर्षसम्म कार्यान्वयनकै चरणमा संविधान !

असोज ३, २०७९

नेपालको संविधान २०७२ जारी भएपछि मुलुकले नयाँ बाटो समायो । वर्षौंदेखि संविधान सभामार्फत नयाँ संविधान निर्माणका लागि दबाब दिँदै आएका थुप्रै समुदायले स्वागत गरे । ७ वर्षअघि नेपाली जनताका प्रतिनिधिले आफैं मेह...

ad
x